Kodeks pracy przyznaje ciężarnym kobietom oraz matkom liczne przywileje. Dotyczą one głównie wykonywania pracy oraz ochrony przed zwolnieniem. Warto powtórzyć najważniejsze z nich przy okazji waszego święta.
Najważniejsze z praw przysługujących ciężarnym kobietom:
- zakaz rozwiązywania umowy o pracę w okresie ciąży oraz urlopów – macierzyńskiego, rodzicielskiego oraz wychowawczego (wyjątki dotyczą umów terminowych czy zakończenia stosunku pracy z winy pracownicy),
- szerszy, w stosunku do „zwykłych” pracowników, zakres roszczeń odszkodowawczych w związku z nieprawidłowym wypowiedzeniem umowy,
- zakaz zatrudniania w wymiarze większym niż 8 godzin dziennie, w porze nocnej, w godzinach nadliczbowych oraz poza zakładem pracy,
- zakaz zatrudniania przy pracach uciążliwych czy szkodliwych,
- prawo do przerwy na czas karmienia piersią,
- nakaz utrzymania stanowiska pracy dla kobiety przebywającej na urlopie związanym z rodzicielstwem,
- możliwość łączenia urlopu rodzicielskiego i wychowawczego z wykonywaniem pracy zawodowej.
Więcej: broszura PIP pt. „Ochrona stosunku pracy i zdrowia kobiet w ciąży”
Pracownika opiekującego się dzieckiem do ukończenia przez nie 4. roku życia nie wolno bez jego zgody zatrudniać:
- w godzinach nadliczbowych,
- w porze nocnej,
- w systemie przerywanego czasu pracy,
- delegować poza stałe miejsce pracy.
Jeżeli oboje rodzice lub opiekunowie dziecka są zatrudnieni z powyższych uprawnień może korzystać tylko jedno z nich. W takiej sytuacji rodzice lub opiekunowie dziecka powinni uzgodnić, które z nich będzie korzystać z ww. uprawnienia. Następnie złożyć w tej sprawie swoim pracodawcom odpowiednie oświadczenia, tj. o zamiarze lub o braku zamiaru korzystania z tego uprawnienia.
W systemach czasu pracy, w których dopuszczalne jest stosowanie przedłużonego dobowego wymiaru czas pracy ponad 8 godzin (np. do 12 lub 16 lub 24 godzin) czas pracy pracownic w ciąży nie może przekraczać 8 godzin. To ograniczenie dotyczy także pracowników opiekujących się dziećmi w wieku do 4 lat bez ich zgody. Pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas nieprzepracowany w związku ze zmniejszeniem z tego powodu wymiaru jego czasu pracy.
Pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy w wymiarze 16 godzin albo 2 dni, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.
O sposobie wykorzystania w danym roku kalendarzowym zwolnienia, decyduje pracownik w pierwszym wniosku o udzielenie takiego zwolnienia złożonym w danym roku kalendarzowym.